Hieronder vindt u de zesenzestigste nieuwsbrief. Liever een afdrukbare pdf? Klik hier…

Beste lezer

Met de overweldigende belangstelling voor het inspeelconcert van het gerestaureerde Smetsorgel in Sint-Agatha-Rode is het nieuwe orgeljaar voortreffelijk ingezet. Met veel plezier blikken we daar in deze brief op terug. Zoals steeds in de voorjaarsbrief is er ook de uitnodiging tot (hernieuwd) lidmaatschap. En er is ook ander orgelnieuws. Maar allereerst zijn er de komende concerten in Ottenburg en Tervuren:

Zaterdag 18 april 2026 om 20.00 u.
Orgelconcert in de Sint-Niklaaskerk te Ottenburg
met Annelynn Ballieu, Michel Goossens en Johan Sluys
aan het gerestaureerde Smetsorgel
en met Johan Huvenne aan het klavecimbel

Met de klanken van het inspeelconcert in Sint-Agatha-Rode nog in de oren, klimmen we naar de Ottenburgse hoogte, naar dat andere Smetsorgel dat Huldenberg rijk is. Sinds de herinspeling in 2015 staat het, in afwisseling met Tombeek (eveneens een Smetsorgel), regelmatig op onze agenda. Dat het goed toeven is daar in Ottenburg weten we dus uit ervaring. Het programma stemmen we natuurlijk af op de eigenheid van het instrument. De ciacona in d, BWV 1178, recent als werk uit Bachs pen onthaald, gaat zeker passen.

Annelynn trekt binnenkort met partituren naar Ottenburg om haar programma te kiezen met de trefzekerheid die we van haar gewoon zijn. Van Johan Sluys hebben we nog het Italiaans concerto, BWV 971 tegoed dat hij omwille van timing in Sint-Agatha-Rode schrapte.

Bovendien is de aangename en akoestisch weldoende kerkruimte niet alleen gunstig voor het orgel: als Johan Huvenne zijn klavecimbel meebrengt weet hij die meerwaarde meesterlijk te benutten. Ook dat weten we uit ervaring!

Voeg daar de gebruikelijke gastvrijheid van de kerkraad aan toe en je weet: het wordt een fijne avond. Hartelijk welkom!

Zaterdag 13 juni 2026 om 20.00 u.
Orgelconcert in de Sint-Janskerk te Tervuren
met Michel Goossens, Johan Jonniaux en Véronique Rubens, orgel
gitaarintermezzo door Maarten Vandenbemden

In Tervuren hebben we een barokorgel met twee klavieren en pedaal en kunnen we het grotere werk bovenhalen. We mikken op een gevarieerd menu uit wat het Noord- en Midden Duitse repertoire van ‘Bach en vrienden’ te bieden heeft.

En om het helemaal top te maken mogen we rekenen op de fijnbesnaarde inbreng van gitarist Maarten Vandenbemden. Eens te meer iets om naar uit te kijken!

Zoals bij al onze concerten is de toegang gratis.

OVERIGE CONCERTEN IN 2026

Voor het najaar hebben we volgende concerten in petto:

• Zaterdag 19 september om 20 u. in de kerk van O.L. Vrouw te Huldenberg;
• Zaterdag 7 november om 20 u. in de Kapel van Zavelenborre (Overijse).

Meer daarover in volgende nieuwsbrief.

UITNODIGING LIDMAATSCHAP 2026

In de eerste nieuwsbrief van het jaar hoort ook de uitnodiging tot (hernieuwing van) lidmaatschap. Verschillende leden deden dat al spontaan.

Ook voor wie zich naar aanleiding van de recente concerten lid maakte, beschouwen wij het lidgeld als geregeld voor 2026.

Je wordt lid of je bevestigt je lidmaatschap door storting op:

• rek. nr. (IBAN) BE07 7341 5633 0966 van Orgelkring Druivenstreek
• van 8 euro (lid), 13 euro (steunend lid). Vanaf 25 euro ben je erelid.

Voor nieuwe leden: vermeld bij de mededeling het (mail)adres waarop u de nieuwsbrief wilt ontvangen.
De bedragen zijn al 33 jaar ongewijzigd. We hebben graag veel leden. Dat maakt ons immers tot vereniging. Dank!

TERUGBLIK

2025 is mooi geweest. De concerten in Duisburg, Tombeek, Neerijse en Zavelenborre genoten ruime en groeiende belangstelling.

Er was ook het filmpje waarmee David De Klerck onze activiteiten in beeld wist te brengen. ‘Kort en goed’, luidde één van de vele positieve reacties die we daarop kregen. Zo was het ook bedoeld. Naar aanleiding van het filmpje hebben we de orgels geteld in wat we als Druivenstreek omschrijven. We kwamen uit op 20. Daar zijn ook instrumenten in meegerekend die momenteel buiten gebruik zijn, onbespeelbaar door hun toestand of door de context waarin ze staan. Bijvoorbeeld het historische orgel van Graindorge in Vossem en het momenteel ontoegankelijke Kerckhofforgel in de kapel van Beiershof (Overijse). Het zijn belangrijke instrumenten die we niet uit het oog verliezen.

De orgels die we hebben – oud en nieuw en alles daartussenin – waarderen, ze verzorgen en in conditie houden, ze laten klinken, kortom, ze gebruiken als instrument voor cultuur: dat is kort gezegd hoe wij het zien en willen. Fijn, als dat meer en meer wordt opgepikt, begrepen én geapprecieerd!

En dan was er het nieuwjaarscadeau van 2026: het inspeelconcert in Sint-Agatha-Rode. Zoveel egards op haar patroonsfeest, 5 februari, waren Agatha al lang niet meer te beurt gevallen. Het Smetsorgel dat zich voor het eerst sinds zijn restauratie gestemd en wel en in volle glorie kon laten horen, werd door een bomvolle kerk enthousiast onthaald. Diaken Paul Christiaens, schepen Kamil Muydermans en minister Ben Weyts namen achtereenvolgens het woord. Ontwerper Jef Braekmans besprak enkele aspecten van de restauratie en deed een korte voorstelling van de diverse spelen van het orgel. Johan Huvenne, Johan Sluys en Michel Goossens deden hun ding aan het orgel en commentator Rik Moens leidde dat alles in goede banen. Op de timing – bij dergelijke gelegenheden wel eens een heikel punt – viel niets aan te merken. Het was een gelukkig en vruchtbaar samengaan van inbreng uit vele hoeken, waarin we ons als orgelkring helemaal konden vinden. De rol van gemeentelijk cultuurmedewerker Wim Maris leek ons daarin meer dan een detail. Ook voor de aanwezige orgelbouwers vader en zoon Van Rumpt en voor erfgoedconsulent Michel Lemmens was het een feestelijk moment. De restauratie van het orgel was tegelijk het sluitstuk van het hele restauratieproces dat de kerk doormaakte. De bekroning van een prachtig geheel, waarop terecht en in allerbeste stemming mocht geklonken worden.

Sint-Agatha-Rode, ‘Rooi’ zoals ze daar zeggen, zal regelmatig op onze agenda staan!

OVER ORGELS GESPROKEN

Drie Smetsorgels in de Druivenstreek!

Met de orgels van Tombeek en Ottenburg is Sint-Agatha-Rode het derde gerestaureerde orgel in de Druivenstreek dat gelieerd wordt aan de familie Smets. Het zijn orgels van eenzelfde type dat teruggaat op de 18de eeuw en alle drie kregen ze in de loop van de tijd te maken met allerlei aanpassingen en transformaties om te beantwoorden aan de romantische smaak die in de loop van de 19de eeuw opgang maakte. Alle drie zijn ze nu teruggekeerd naar hun barokke uitgangspunt.

Veel van hetzelfde dus? Toch niet. Naast vanzelfsprekende raakpunten vertonen ze ook opmerkelijke verschillen. Zo werd in Ottenburg en Sint-Agatha-Rode gekozen voor een historiserende stemming die vooral de kerktoonaarden héél mooi laat klinken en ze elk een eigen karakter geeft. Dit ten nadele van andere – met meer mollen of kruizen aan de sleutel – die eigenlijk niet te gebruiken zijn. In Tombeek (waar ook het bouwjaar -ca. 1840 – wat later werd ingeschat) daarentegen werd geopteerd voor de gelijkzwevende stemming die het octaaf in twaalf gelijke halve tonen verdeelt en waarmee in alle toonaarden kan gespeeld worden.

Waar in Ottenburg veel aandacht werd besteed aan een windvoorziening oude stijl met spaanbalgen die ook met de hand kunnen bediend worden, hield men het bij de restauraties in Tombeek en Sint-Agatha-Rode bij een eenvoudige, door de ventilator aangedreven magazijnbalg.

En dan zijn er nog de werelden van verschil die gelegen zijn aan de mensuren en de intonatie én aan de beschikbare registers – de ‘dispositie’.

Drie Smetsorgels op enkele boogscheuten van elkaar: het is een unieke en boeiende reünie!

Het orgel van Ottenburg

In vorige nieuwsbrief hadden we het over enkele problemen: een doorgezakte (niet-sprekende) frontpijp en doorzakkende trompetbekers. Orgelbouwer Van Rumpt die in Sint-Agatha-Rode aan het werk was, heeft een en ander bekeken en zal prijs maken. Uiteraard moet dit via kerkraad, gemeente, erfgoeddienst enz. zijn beslag krijgen. Intussen is het orgel wel bruikbaar en in goede doen voor ons concert op 18 april. De trompet is alleen aan de baskant niet bruikbaar.

Het orgel van Huldenberg

De kerk in Huldenberg staat nog steeds in de steigers voor de gevelwerken.

Tot nog toe zijn er voor het orgel echter geen implicaties geweest. We verwachten dat ons septemberconcert gewoon kan doorgaan.

Tegen die tijd willen we ook een aantal geplande verbeteringen en de gedektbas 8 in het pedaal gerealiseerd hebben.

Verbeteringen aan het venster van het doksaal – iets waar wij stilletjes op hoopten – zijn in het dossier van de gevelrestauratie niet voorzien. Onze vraag daaromtrent is wel gehoord en ‘wordt meegenomen voor de toekomst’.

Het orgel van Hoeilaart kreeg tijdens het concert voor 150 jaar Sint-Clemenskerk (4 oktober) te maken met een hangende noot. Het euvel zette zich door en was te zoeken in de pneumatische manuaalkoppel in de speeltafel. Gezocht en gevonden, en ondertussen nog een paar montagedingetjes in de speeltafel verbeterd … het is al dat. Andere dingen, zoals de slechte toestand van de pedaalregisters zijn daarmee echter niet opgelost en vergen een omvangrijker ingrijpen.

Ons Verschuerenorgel zou voor het 10de jaar op rij verhuurd worden aan de kerk van Sint-Joris-Weert. Maar de ontwijding en herbestemming van deze kerk zitten er aan te komen. De overeenkomst zal dus aflopen en we onderzoeken andere bestemmingsmogelijkheden.

Het orgel van Zavelenborre wordt druk bespeeld. We zullen de vakantieperiodes gebruiken om voort te maken met het aanbrengen van de uitbreidingen die voorbereid zijn.

Het orgel van de kapel van Keyhof

De kapel is nu eigendom van de gemeente Huldenberg. Dat opent nieuwe perspectieven, wellicht ook voor het Stevens-Vermeerschorgel, een klein maar opmerkelijk romantisch instrument. Het is al van 2019 geleden dat we daar nog kwamen en we denken eraan om het binnenkort nog eens op de agenda zetten.

KORT GENOTEERD

Het geheim van de twee torens was een project dat, vertrekkend vanuit ‘de kracht van de plek’ – de Pieter-Pauwelkerk van Neerijse – werd uitgewerkt door muzikant Eric Thielemans en theaterman Josse De Pauw. Het koor Allegria, de orgelkring en het Loretorgel waren betrokken. De opvoering, met alweer een volle kerk, vond plaats op 21 februari.

De orgelklas van Apko is, met 9 leerlingen tussen 14 en 82 jaar, in zeer goede doen. Op 28 februari was er al een eerste toonmoment. Met een klasconcert in de Kapel van Zavelenborre zal op zaterdag 27 juni om 14u. het schooljaar worden afgerond. Met een klein feestje, zoals dat hoort. Hartelijk welkom!

Orgelkring Vilvoorde concerteert op zondag 5 juli om 17.00 u. op het historische Davitorgel in Houtem. Meer info op www.orgelkringvilvoorde.be

TOT SLOT

De volgende nieuwsbrief zal verschijnen in het najaar. Krijgt u hem liever per e-mail of per post? Laat het ons weten. Dank om de brief door te sturen aan mogelijke geïnteresseerden.

Vragen of reacties … contacteer ons gerust.

Muzikale groet!

Orgelkring Druivenstreek vzw
Stokkemstraat 31, 3090 Overijse
Tel: 02 687 77 23

rek. nr. (IBAN) BE07 7341 5633 0966
e-mail: info@orgelkringdruivenstreek.be
website: www.orgelkringdruivenstreek.be

UiTPAS-partner